AMERİKAN EĞİTİM SİSTEMİ

Okullar genel olarak, ilkokul (elementary), ortaokul (middle school/junior high school) ve lise (high school) olarak sınıflandırılabilir.

İlkokul 1. sınıfla 6 sınıflara kadardır. Anaokulu bu 6 yıla dahildir ve pek çok öğrenci 5 yaşındayken anaokuluna gitmektedir.

Ortaöğretim dönemi, 6 – 9. sınıflar arasındadır. Ancak kendi içerisinde de çeşitleri vardır. İlköğretim, İngilizce bilsinler yada bilmesinler, cinsiyet, ırk, renk ayrımı yapılmaksızın şartları uyan herkese zorunludur.

Lise dönemi 10 -12. sınıflar arasını kapsar. İngilizce, matematik, fen bilimleri, sosyal bilimler dahil olmak üzere lise müfredatı çok geniş bir yelpazede konuların, öğrencilerin tercihlerininde göze alınarak işlenmesiyle modern bir eğitim kurumunda olması gerektiği gibidir.

YÜKSEK ÖĞRENİM

Liseyi bitiren Amerikan öğrencileri herhangi bir kolej yada üniversiteye gitmeye hak kazanırlar. Kolej yada üniversite eğitimi ülkemizde olduğu gibi yüksek öğretim olarak da anılmaktadır. Lisans eğitimi Amerika’da “Undergraduate” olarak adlandırılmaktadır. Bu eğitimin sonunda alınan derece ise “Bachelor’s Degree” dir. Yüksek lisans eğitimi ise “graduate” yada “postgraduate” olarak adlandırılır. Ülkemizde Amerika’daki her üniveriste ya da kolejin YÖK denkliği bulunmamaktadır.

A.B.D.’de lisans öğrenimi üç veya dört yıl sürer. Öğrenci, bir akademik yılda ortalama 120 kredi tamamlamak zorundadır. Yani yaklaşık 30 farklı ders almalıdır. Amerikan üniversitelerine girişte, merkezi bir seçme ve yerleştirme sınavı yoktur. Giriş şartları, okuldan okula ve bölümden bölüme değişir. Üniversitelerin, öğrencileri değerlendirmesindeki başlıca kriterler; öğrencinin ders notları, üniversitelere giriş icin şart koşulan bilgi ve yetenek testlerinin sonuçları ve referans mektuplarıdır. Bunların yanı sıra öğrencinin sosyal faaliyetleri, başarıları, özel merak ve hobileri de dikkate alınır.

Amerikan üniversiteleri liseden mezun olmuş Türk öğrencilere herhangi bir Köprü Yılı (Foundation Year) şartı koşmadan direk bölümüne kabul ederler. Bu nedenle öğrencide aranacak tek öncelikli kriter dil yeterliliğidir.

Amerika’da okullar "akreditasyon" denilen bir sistemi kendi rızalarıyla kabul etmişlerdir. Bir eğitim kurumunun akredite olabilmesi için belirli standartların üzerinde olması gerekmektedir. Bu açıdan, okul seçiminiz esnasında okulun kalitesi bakımından dikkat etmeniz gereken kriterlerden biri okulun Amerikan Eğitim Konseyi" (American Council on Education) ve/veya Lise sonrası Eğitim Akreditasyon Konseyi" (Council on Postsecondary Accreditation-COPA) tarafından akreditasyonu olup olmadığıdır.

Bu aşamada unutulmaması gereken bir nokta bazı okulların yüksek kaliteli olsalar da COPA'nın sistemine katılmamayı seçmiş olabilecekleridir. Bu tip öğretim kurumlarının sayısı oldukça azdır.

Amerika’da Yüksek öğrenim görebiliceğiniz okul çeşitleri şöyledir;  

1. State Universities (Devlet Üniversiteleri)
Devlet Üniversiteleri, devletten ya da eyaletten aldığkları destekle eğitim faaliyetlerini devam ettirirler. Amerika’daki 50 eyaletin hepsinde en azından bir devlet üniversitesi ve buna ek olarak çeşitli devlet kolejleri vardır.

2. Private Colleges or Universities (Özel Kolej Yada Üniversiteler)
Bu okullar adlarından da anlaşılabileceği gibi devlet tarafından işletilmezler. Harçları genellikle devlet okullarından daha fazladır. Sıklıkla özel kolejler ve üniversiteler, devlet üniversitelerinden daha küçük bir alana yayılmışlardır.

3. Two-Year Colleges (İki Yıllık Kolejler) Bazı iki yıllık kolejler devlet tarafından desteklenir, bazıları ise özeldir. Bu okullardan alınan derece “Associate’s Degree” olarak bilinir. Türkiye’ninde de aralarında bulunduğu bazı ülkelerde öğrenciler daha iyi bir iş için lisans derecesi almayı daha çok tercih ederler.

4. Community Colleges
İki yıllık devlet okullarıdır. Bizdeki iki yıllık yüksek okullara karşılık gelir. Community College’lar genellikle bulundukları şehre hizmet verirler. Bu kolejler genellikle bölgesinde bulunan büyük bir üniversitenin ayağıdır ya da bir kardeş üniversiteleri vardır. Bu nedenle, lisans diploması alabilmek için iki yıllık kolejlerden sözü geçen kardeş üniversitelere geçiş yapmak mümkündür. Öğrencilerinin çoğunluğu bölgede ikamet edenler ve gündüz çalışıp akşam okuyanlardır. Bu okulların çoğu kapılarını yabancı öğrencilerede açmıştır ve bu öğrencilere özel ders vermek gibi hizmetleri karşılıksız yapabilirler. Ayrıca community kolejlerin çoğu yoğun İngilizce programları sunmaktadır.

5. Professional Schools
Bu okullar, öğrencileri sanat, müzik, mühendislik, ticaret gibi alanlarda yetiştirmek üzere kurulmuşlardır. Bazıları üniversitelerin bir parçasıdır. Bazıları bağımsızdırlar. Bu okullardan bazıları lisansüstü diploması verebilmektedir.

6. Institutes Of Technology
Teknoloji enstitüleri en az dört yıllık bilimsel yada teknolojik çalışmayı gerektirmektedirler.

7. Technical Institutes
Bunlar öğrencileri tıbbi teknolojiler yada endüstri mühendisliği gibi alanlarda eğitmektedirler. Programları sizi istediğiniz kariyer için hazırlıyor olmasına rağmen alacağınız derece bir üniversite yada kolej derecesine denk olmayabilir. Bazı kolej ve üniversiteler bu tür teknik enstitülerden transfer olmak isteyen öğrencilerin başvurularnını denklik problemlerinden dolayı kabul etmemektedirler.

8. Church-Related Schools
Pek çok Amerikan üniversitesi dini guruplar tarafından kurulmuşlardır. Bu tür dini guruplarla üniversiteler arasındaki ilişki bazen çok sıkı olabilir. Bunun sonucu olarak bazen sponsoru oldukları dini guruplardan gelen öğrencileri kabul ediyor olabilirler. Bu tür okulların hemen hepsi her dinden ve inançtan öğrenciye açıktırlar.

Amerika’da liseden sonra dört yıl süren, B.A. (Bachelor of Arts) veya B.S (Bachelor of Science) lisans derecesine yönelik öğrenime Lisans Öğrenimi denir. Türk öğrenciler, lise veya dengi okullardan mezun oldukları takdirde, Amerikan üniversitelerinde lisans öğrenimi görmek için akademik açıdan yeterli görülürler.

MASTER DÜZEYİNDE ASİSTANLIK

Genellikle iki yıl ya da daha kısa süren master programlarında, öğrenciler belli bir alanda uzmanlaşarak, akademik bilgi ve tecrübelerini iş hayatına aktarmayı planlarlar. Bu eğitim sırasında asistanlık pek çok öğrencinin mali destek için başvurduğu bir çalışma şeklidir.

Master düzeyinde asistanlık yapan bir öğrencinin yasal olarak haftada 20 saat çalışma hakkı vardır. Yapılan bu çalışmanın karşılığında ödenen ücretler okuldan okula farklılık göstermektedir. Bazı okullar asistanlık yapan öğrencilerin okul ücretlerinin bir kısmından ya da tamamından muaf tutar ve her ay belli bir ücret öder. Bazı okullar ise öğrenciye sadece aylık belli bir maaş verebilir.

Master düzeyinde asistanlık türleri okuldan okula değişse de en çok rastlanan iki türleri;

•  Öğretim Asistanlığı (Teaching Assistantship)

Öğretim asistanları, öğretim üyelerine bölüm içerisinde verdikleri derslerde yardımcı olurlar. Bu öğretim asistanının öğretim üyeleri ile birlikte derse girme ve öğretim görevlilerine sınav hazırlamak, ders programı hazırlamak gibi pek çok görevi kapsayabilir.

•  Araştırma Asistanlığı (Research Assistantship)

Araştırma asistanları üniversitedeki öğretim görevlilerinin araştırma konularında yardımcı olurlar. Sürdürülen araştırma için bilgi toplanması, kütüphane araştırmaları, anketler, raporlar araştırma asistanının görevleri arasındadır. Bu sorumluluklar öğretim görevlisine ve araştırma konusuna göre değişebilir.

•  Genel Asistanlık (Graduate Asistantantship)

Genel asistanların öğretim asistanı ve araştırma asistanı gibi belli görevleri yoktur. Bölüm içerisindeki genel işlere yardımcı olurlar.

Nasıl Başvurulur?

Master düzeyinde asistanlık başvuruları program başvurusu ile yapılabilir. Her okulun o yıl için belirlediği bir asistan alım sayısı bulunmaktadır. Çoğu okulda asistanlık başvuruları öğrencinin okula başlayıp bir sömestr eğitim almasından sonra gerçekleşir.

Bazı okulların program başvurularında asistanlık başvuru kısmı açıkça belirtilir. Asistanlık başvurusunda önem taşıyan faktörler arasında, öğrencinin ortalaması, iş tecrübesi, İngilizce seviyesi ve diğer sınav skorları sayılabilir. Çok sık olmasa da, akademik özellikleri çok iyi öğrenciler okula başlamadan asistanlık alabilir. Asistanlık başvurusunu program başvurusu ile yapan öğrencilerin, başvurularını takip amaçlı okulla temasa geçmesi önem taşır.

Master programına başladıktan sonra, istenilen zaman asistanlık için başvuru yapılabilir. Her dönem pek çok asistan mezun olur ve yerine yeni asistanlar alınır. Öğrenci bu boşlukları takip ederek, bölümle düzenli kontakta bulunarak ve de not ortalamasını yüksek tutarak asistanlık şansını arttırabilir.

DOKTORA DÜZEYİNDE ASİSTANLIK

Doktora eğitimi sırasında asistanlık almak eğitim masraflarını azaltmanın ve aynı zamanda öğretim ya da araştırma alanlarında geleceğe yönelik tecrübe edilebilmesi açısından çok değerlidir.

Doktora başvurusu yapılırken, başvuru formlarında öğrencinin asistanlık isteyip istemediği sorulur. Öğrenci araştırma konusunu belirleyip ilgili bir profesör ile kontağa geçmiş ise araştırma düzeyine, henüz araştırma konusu belli değil ise öğretim asistanlığına başvurması daha iyi olacaktır. Doktora düzeyinde asistanlık arayan öğrencilerin not ortalamaları, varsa daha önceki araştırmaları, dil seviyeleri çok önem taşır. Çoğu doktora programının ilk yılında öğrencilere karşılıksız burs verildiği ve asistanlık için ikinci yıl karar verildiği unutulmamalıdır. Doktora düzeyinde de master da olduğu gibi çoğunlukta üç farklı tür asistanlık vardır.

Öğretim Asistanlığı (Teaching Assistantship)

Öğretim asistanlığında öğrenci genellikle lisans düzeyine eğitim alan öğrencilere ders verir. Bu dersler genelde en temel derslerdir. Bu anlamda öğrencinin dil seviyesinin çok iyi olması beklenir. Dil seviyesi daha düşük öğrenciler ise sınavlara girebilir ya da sınav kağıtlarını değerlendirebilir. Doktora düzeyinde öğretim asistanlığında, öğrencinin tüm okul masrafları karşılanır ve belli oranda bir maaş ödenir. Öğretim asistanın eğitim masrafları ve maaşı okul ya da bölüm tarafından ödenir.

Araştırma Asistanlığı (Research Assistantship)

Bu tip asistanlıkta okulun tüm masrafı ve öğrenciye bir maaş ödenir. Öğrenci ise bunun karşılığında bir profesörün araştırma asistanı olarak görev alır. Araştırma asistanlığı genelde ilk yıllar verilmez. Öğrencinin doktora programına başlayıp birkaç ders aldıktan sonra araştırma konusuna karar vermesi beklenir. İlk senelerde genelde karşılıksız burs verilir.

Araştırma asistanları danışman profesörün denetimde araştırma yaparlar. Bazı araştırma asistanlarının okul masrafları ve maaşları danışman profesörün araştırma bütçesinden, bazen de araştırma tezine sponsor bir özel şirket tarafından ödenir.

Nasıl Başvurulur?

Doktora düzeyinde özellikle bir alana ilgi duyan öğrenciler, eğitim alacakları okulda bu alada araştırma yapan bir profesör bulular ise, onunda iletişime geçmeli ve asistanlık almak istediğini dile getirmelidir. Bu aşamada öğrencinin akademik geçmişi, varsa araştırma konuları, dil seviyesi ve isteği çok önem taşır. Öğrencinin konu ile ilgili bilgi birikimini ve akademik yetenek ve tecrübelerini ilgili kişiye aktarabilmesi gerekmektedir.

Başvurular okula başvuru aşamasında yapılabileceği gibi, doktora programına başladıktan sonra da yapılabilir. Bu durumda yine yukarıda belirtilen faktörler ve de okulda o zamana kadar aldığı derslerin ortalaması da önem taşır.